oordeel zelf!

Written by Renée van Dijk. Posted in Blog

Wat staan wij mensen toch snel klaar met ons oordeel. Wat beweegt ons daarin? Is dat aangeleerd gedrag of een natuurlijke behoefte?

In alle buzz rondom Het Nieuwe Vulmaarin hoor en lees ik vooral veel oordelen over wat te lezen, naar wie te luisteren of wie te volgen. Wie heeft het bij het rechte eind en wie slaat de plank mis? Je bent voor of tegen, anti of groupie. Je ben 1.0 of 3.0 en wie schrijft die blijft…

Wat maakt dat we de behoefte voelen onszelf, maar vooral de ander zo snel te positioneren? Hangt ons bestaansrecht, ons ‘zijn’ daar zo vanaf?

Een oordeel vormen is een logisch onderdeel van een keuzeproces. Wanneer er meerdere alternatieven zijn (en in onze maatschappij zijn die bijna oneindig) zal een mens vroeg of laat een pad kiezen, want stil blijven staan is zelfs voor onze primaire behoeften geen optie.

Ieder keuzeproces bestaat uit 3 hoofdstappen. Je vergaart informatie over de alternatieven, hangt daar een bepaalde weging aan en kiest.

Doordat wij in onze maatschappij erg gericht zijn op efficiëntie, zoeken we snel de kortste weg. En wat is gemakkelijker dan ergens een stap overslaan? In plaats van informatie te vergaren, plaatsen we deze zo snel mogelijk in hokjes en voorzien dat direct van een etiketje: Goed of Fout.

Willen we nog sneller klaar zijn, dan laten we de informatie vast voorselecteren door anderen. Dat is heel erg efficiënt. Je hoeft niet meer zelf hokjes te maken, want die worden al bijgeleverd en het etiketje zit er ook al op. Handig toch?

Ik ben zelf een absoluut talent in het in hokjes plaatsen. Geef mij ergens veel van en ik begin direct te clusteren, labelen en ruim als het even kan de boel ook gelijk op. Mijn accountant is er blij mee, maar mijn vriendinnen lachen zich dood.

Toch is ‘ordenen’ naar mijn idee wel degelijk een middel om te voorzien in je behoefte aan overzicht. Mij helpt het in elk geval om te overleven in een wereld vol indrukken en informatie. “Ruim je kast op en je hoofd is ook weer leeg” is een veel gehoorde uitdrukking onder mijn collega’s die hier hun vak van gemaakt hebben, de Professional Organizers. En echt, veel mensen ervaren dat zo als ze eenmaal aan die grote berg begonnen zijn en er structuur ontstaat.

Er gebeurt momenteel veel in de wereld. Het is heel onrustig op alle gebieden. Veel informatie, veel knelpunten, veel strijd. Een natuurlijk proces volgens sommigen. Het resultaat van de overstructurering van onze wereld. De cyclus van evolutie en revolutie. Chaordisme. Ik heb ze allemaal gehoord. En ik zie het. Op veel plaatsen wordt gevochten (letterlijk en figuurlijk) om het hoofd boven water te houden, om weer een leefbare, werkbare samenleving te creëren. Naast ons aangeleerde gedrag om dingen efficiënt te willen doen, hebben we namelijk ook nog de natuurlijke (?) neiging om dingen juist en goed te willen doen. Beter te willen maken.

Maar hoe weet je nu wat Juist of Goed is?

Wat ik zie is dat we daarbij kiezen voor dat aangeleerde gedrag. Efficiënt handelen. Alles gaat zo snel mogelijk in een hokje. En we stellen direct al vast wat de volgorde en het tempo moet zijn. Labeltjes erop: Goed/Fout, Vooraan/Achteraan en Voorop/Achterblijvend. Oh, en om het nog makkelijker te maken brengen we het gedrag van de ander ook maar gelijk langs diezelfde lat in kaart. Dat is niet 2 maar wel 10 vliegen in één klap slaan. Super efficiënt!

Maar waar gaan we eigenlijk aan voorbij met onze haast?

Alle theoretische modellen voor keuzeprocessen vertellen je in de kleine lettertjes hetzelfde: ze gaan uit van een statische situatie. En de crux zit hem in het doorlopen van alle stappen van het proces en in het doorlopend herhalen van die stappen.

  • Verzamel informatie.
  • Liefst uit zoveel mogelijk gedifferentieerde bronnen.
  • Bepaal je weging.
    Welke punten van het onderwerp zijn belangrijk en op jouw persoonlijke situatie van toepassing? Wat is voor jou relevant? Stel je weging vast op basis van die factoren.
  • Maak je keuze.
    Kies het alternatief dat het beste bij jou en jouw situatie past.
  • Evalueer.
    Blijf kritisch, ook na je keuze. Blijf toetsen of het voor jou nog klopt, nog relevant is.

En wat ik graag zou willen toevoegen…

Kom je onderweg mensen tegen die andere keuzes maken, realiseer je dan dat zij een andere, voor hen relevante weging hanteren. En dat dat Juist en Goed is.

20110503


Deel dit artikel: 

Labels:, , ,